Lịch sử suýt nữa đã ghi nhớ Alfred Nobel là “Kẻ buôn bán cái chết”. Những phát minh của ông trong lĩnh vực chất nổ đã giúp ngành xây dựng an toàn hơn nhưng cũng khiến chiến tranh nguy hiểm hơn. Khi một bản cáo phó đăng nhầm trên báo cho ông thấy di sản vô tình của mình, ông đã chọn tạo ra một di sản có chủ đích bằng cách để lại tài sản của mình để tài trợ cho Giải Nobel.
Dù không có khối tài sản như Nobel, bạn vẫn có khả năng tạo ra một di sản có chủ đích. Di sản thực sự không nằm ở sự thành công trong những nỗ lực của bạn, mà ở tác động bạn đã tạo ra cho người khác.
Hãy đọc cuốn Infinite Legacy của Ivan Misner, Greg Davies và Julian Lewis để biết cách làm.
Nội dung đầy đủ
Priscilla: Xin chào tất cả các bạn và chào mừng các bạn quay trở lại với BNI Podcast chính thức. Tôi là Priscilla Rice, đang ở phòng thu Live Oak Recording Studio tại Berkeley, California, và hôm nay cùng tôi qua điện thoại là Nhà sáng lập kiêm Giám đốc Tầm nhìn của BNI, Tiến sĩ Ivan Misner. Chào anh Ivan, anh khỏe không và anh đang ở đâu vậy?
Ivan: Tôi đang rất tuyệt. Tôi vừa trở về từ Mexico, khu vực Puerto Vallarta. Tôi đã tham gia một sự kiện BNI. Tôi đã tham gia một sự kiện của Corporate Connections, một công ty chị em của BNI. Và sau đó tôi dự cuộc họp TLC thường niên của mình. À, cuộc họp TLC nửa năm một lần, tức Hội đồng Lãnh đạo Chuyển hóa.
Priscilla: Chà.
Ivan: Đó là một tuần tuyệt vời, làm được rất nhiều việc.
Priscilla: Ừ hử. Vậy hôm nay anh có gì cho chúng tôi?
Ivan: Tôi có một câu chuyện, tôi nghĩ là khá thú vị, mà tôi sẽ chia sẻ. Câu chuyện này lấy từ cuốn sách mới nhất của tôi, Infinite Legacy. Đó là cuốn sách tôi viết cùng Greg Davies và Julian Lewis. Các bạn có thể thấy nó ở phía bên phải của trang web podcast, nơi có tất cả các cuốn sách. Nếu có dịp, các bạn hãy xem thử.
Các bạn biết đấy, khi chúng ta vừa kỷ niệm 40 năm thành lập BNI, được bắt đầu từ năm 1985, tôi thường được hỏi về di sản và điều tôi muốn để lại trong cuộc đời. Và câu hỏi đó gợi tôi nhớ đến câu chuyện về một doanh nhân khác, người suýt nữa đã để lại một “Di sản vô tình” thay vì một “Di sản có chủ đích”. Chuyện này đã lâu lắm rồi, hơn 100 năm trước, khi đang ngồi bên bàn trong một quán cà phê ở Paris vào giữa thế kỷ 19, một nhà phát minh, nhà công nghiệp, triệu phú thành đạt uống cà phê và bắt đầu cập nhật tin tức và thời sự.
Và các bạn biết đấy, trong khi chúng ta được hưởng lợi từ các thông báo trên điện thoại và tin tức phát trực tuyến 24 giờ mỗi ngày, thì hồi đó, các bạn biết đấy, chỉ có tờ báo — ngồi đó, uống cà phê và đọc tin. Thế là ông lật từng trang, lướt qua các mục khác nhau, và đến mục cáo phó của tờ báo. Và ông thực sự bị sốc, vì dòng tiêu đề viết: “Kẻ buôn bán cái chết đã chết”, và đó là tên của ông. Nó có tên ông, và ông đọc bản cáo phó để chắc chắn rằng đó thực sự là mình chứ không phải ai khác trùng tên. Và các bạn biết đấy, ông nghĩ có lẽ đó chỉ là do làm báo cẩu thả, vì anh trai ông đã qua đời không lâu trước đó, và ông nhận ra không phải vậy.
Và ông bị sốc trước những gì thế giới sẽ nói về mình, một nhà hóa học, kỹ sư, nhà phát minh, doanh nhân thành đạt, người nắm giữ 350 bằng sáng chế, mà đó là vào những năm 1800, ông sở hữu tất cả những bằng sáng chế đó. Và hàm ý thì rất rõ ràng, con người mà ông đã trở thành để giàu có, bằng cách tìm ra những cách giết người nhanh hơn… bản cáo phó thực sự đã viết như vậy: “Người này đã trở nên giàu có nhờ tìm ra những cách giết người nhanh hơn, giết nhiều người nhanh hơn bao giờ hết.” Và như thường thấy, những phát minh với ý định cao đẹp đôi khi có thể dẫn đến nhiều mục đích sử dụng khác nhau.
Thứ ông đã phát minh ra là TNT, hay thuốc nổ dynamite, và ông làm điều đó để khai thác tài nguyên từ núi một cách an toàn và để hỗ trợ ngành xây dựng. Và câu chuyện nổi tiếng về bản tin đăng nhầm vào những năm 1800 này chính là yếu tố thúc đẩy quyết định thay đổi di sản của ông. Vậy là chỉ trong vòng vài năm, ông đã ký bản di chúc cuối cùng của mình tại câu lạc bộ Thụy Điển – Na Uy ở Paris. Khi đó ông 62 tuổi, và ông quyết định dùng một phần tài sản cá nhân để hỗ trợ và khuyến khích công việc của các nhà khoa học và nhà phát minh trên khắp thế giới. Và văn bản này mô tả một dự án tham vọng hơn nhiều so với những gì bất kỳ ai có thể tưởng tượng, trong một văn bản tương đối ngắn.
Nó có chưa đến 1.000 chữ viết tay. Nó vạch ra kế hoạch dành một phần rất lớn tài sản cá nhân của ông, thực tế là phần lớn gia sản của ông, trị giá gần một phần tư tỷ đô la theo thời giá hiện nay, và ông muốn dành chúng cho chuỗi giải thưởng này. Những giải thưởng này dành cho những người, trong năm trước đó, đã mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.
Ban đầu các giải thưởng gồm năm giải. Ba giải đầu tiên dành cho những khám phá hoặc phát minh vĩ đại nhất trong lĩnh vực y học, hóa học hoặc vật lý. Giải thứ tư là một giải riêng trong lĩnh vực văn học, dành cho tác phẩm xuất sắc nhất. Và giải cuối cùng được trao cho người đã làm được nhiều nhất, hay tốt nhất, cho tình hữu nghị giữa các quốc gia và cho việc bãi bỏ hoặc cắt giảm quân đội thường trực. Và năm 1968, giải thứ sáu được bổ sung trong lĩnh vực kinh tế học. Vậy dù chi trả nhiều giải thưởng mỗi năm, mỗi giải có giá trị hiện tại là 1,1 triệu, tức là mỗi người nhận một trong những giải này được 1,1 triệu đô la Mỹ, thì quỹ hoạt động, bất chấp điều đó, đã tăng lên 570 triệu đô la Mỹ và được dùng để ghi nhận một số thành tựu vĩ đại nhất của nhân loại.
Vậy người đàn ông đó tên là Alfred Nobel. Ngày nay khi nghĩ đến Nobel, các bạn không nghĩ đến thuốc nổ. Thực tế là hầu hết mọi người thậm chí còn không biết ông đã phát minh ra thuốc nổ dynamite, nhưng tuyệt đại đa số mọi người đều biết đến các giải Nobel, bao gồm Giải Nobel Hòa bình, một trong những giải thưởng đó.
Và như vậy ông đã đi từ chỗ có một “Di sản vô tình”, di sản của việc tạo ra một thứ được dùng cho mục đích tốt nhưng cũng được dùng để làm hại con người, đến quyết định rằng ông muốn có một “Di sản có chủ đích”. Tôi kể cho các bạn câu chuyện này để cho thấy rằng dù các bạn đang ở đâu trên hành trình của mình, dù hiện tại những người xung quanh nhìn nhận các bạn thế nào, các bạn vẫn có khả năng và cơ hội để tạo ra di sản mà mình mong muốn. Ông đã làm điều này ở tuổi 60.
Khái niệm di sản thường gắn liền với những ý niệm về sự giàu có hay tác động lịch sử. Nó mang tính triết học sâu sắc, và trong cuốn Infinite Legacy, chúng tôi diễn giải lại lời của Jean-Paul Sartre. Có lẽ tôi đã nhắc đến điều này trong tập podcast trước của tôi về di sản. Chúng tôi diễn giải lại lời của Jean-Paul Sartre, một nhân vật lừng lẫy trong triết học hiện sinh, và ông đã đưa ra một góc nhìn đầy sức thuyết phục về di sản qua một nhận xét sâu sắc trong vở kịch Không lối thoát. Ông nói: “Người ta luôn chết quá sớm hoặc quá muộn, nhưng cuộc đời họ vẫn trọn vẹn vào khoảnh khắc đó, với một đường kẻ gọn gàng bên dưới, sẵn sàng để tổng kết.” Các bạn chính là những việc làm của mình trong cuộc đời, và chẳng hơn gì nhiều.
Chính những đóng góp của các bạn trong cuộc đời mới tạo nên sự khác biệt. Tôi đã nói rất nhiều trong các tập podcast của mình về việc tất cả chúng ta đều có những người nằm trong câu chuyện của mình. Một người đã tạo nên sự khác biệt trong cuộc đời chúng ta, nhưng di sản thực sự để lại là: Các bạn đang có mặt trong câu chuyện của ai? Các bạn đã thay đổi cuộc đời của ai? Các bạn đã giúp đỡ ai trên thế giới này? Và trong suốt cuộc đời mình, tất cả chúng ta đều có cơ hội tạo ra hoặc một “Di sản vô tình”, hoặc một “Di sản có chủ đích”.
Nobel nhận ra rằng ông sắp để lại một Di sản vô tình, một di sản mà ông không mong muốn. Vì vậy thay vào đó, ông quyết tâm để lại một di sản có chủ đích. Đó là di sản mà tất cả chúng ta đều biết đến ngày nay. Chúng ta có thể không có khối tài sản như Nobel để làm di sản, tuy nhiên, tất cả chúng ta đều có khả năng biến di sản của chính mình thành có chủ đích. Di sản thực sự không nằm ở sự thành công trong những nỗ lực của chúng ta, mà ở tác động chúng ta đã tạo ra cho người khác. Và tôi muốn nói, hãy để lại một Di sản có chủ đích trên thế giới bằng cách tạo ra tác động tích cực trong cuộc sống của người khác, trước khi đường kẻ được vạch gọn gàng bên dưới cuộc đời các bạn, sẵn sàng để tổng kết.
Các bạn biết đấy, khi chúng ta vừa kỷ niệm 40 năm thành lập BNI, được bắt đầu từ năm 1985, tôi thường được hỏi về di sản và điều tôi muốn để lại trong cuộc đời. Và câu hỏi đó gợi tôi nhớ đến câu chuyện về một doanh nhân khác, người suýt nữa đã để lại một “Di sản vô tình” thay vì một “Di sản có chủ đích”. Chuyện này đã lâu lắm rồi, hơn 100 năm trước, khi đang ngồi bên bàn trong một quán cà phê ở Paris vào giữa thế kỷ 19, một nhà phát minh, nhà công nghiệp, triệu phú thành đạt uống cà phê và bắt đầu cập nhật tin tức và thời sự.
Và các bạn biết đấy, trong khi chúng ta được hưởng lợi từ các thông báo trên điện thoại và tin tức phát trực tuyến 24 giờ mỗi ngày, thì hồi đó, các bạn biết đấy, chỉ có tờ báo — ngồi đó, uống cà phê và đọc tin. Thế là ông lật từng trang, lướt qua các mục khác nhau, và đến mục cáo phó của tờ báo. Và ông thực sự bị sốc, vì dòng tiêu đề viết: “Kẻ buôn bán cái chết đã chết”, và đó là tên của ông. Nó có tên ông, và ông đọc bản cáo phó để chắc chắn rằng đó thực sự là mình chứ không phải ai khác trùng tên. Và các bạn biết đấy, ông nghĩ có lẽ đó chỉ là do làm báo cẩu thả, vì anh trai ông đã qua đời không lâu trước đó, và ông nhận ra không phải vậy.
Và ông bị sốc trước những gì thế giới sẽ nói về mình, một nhà hóa học, kỹ sư, nhà phát minh, doanh nhân thành đạt, người nắm giữ 350 bằng sáng chế, mà đó là vào những năm 1800, ông sở hữu tất cả những bằng sáng chế đó. Và hàm ý thì rất rõ ràng, con người mà ông đã trở thành để giàu có, bằng cách tìm ra những cách giết người nhanh hơn… bản cáo phó thực sự đã viết như vậy: “Người này đã trở nên giàu có nhờ tìm ra những cách giết người nhanh hơn, giết nhiều người nhanh hơn bao giờ hết.” Và như thường thấy, những phát minh với ý định cao đẹp đôi khi có thể dẫn đến nhiều mục đích sử dụng khác nhau.
Thứ ông đã phát minh ra là TNT, hay thuốc nổ dynamite, và ông làm điều đó để khai thác tài nguyên từ núi một cách an toàn và để hỗ trợ ngành xây dựng. Và câu chuyện nổi tiếng về bản tin đăng nhầm vào những năm 1800 này chính là yếu tố thúc đẩy quyết định thay đổi di sản của ông. Vậy là chỉ trong vòng vài năm, ông đã ký bản di chúc cuối cùng của mình tại câu lạc bộ Thụy Điển – Na Uy ở Paris. Khi đó ông 62 tuổi, và ông quyết định dùng một phần tài sản cá nhân để hỗ trợ và khuyến khích công việc của các nhà khoa học và nhà phát minh trên khắp thế giới. Và văn bản này mô tả một dự án tham vọng hơn nhiều so với những gì bất kỳ ai có thể tưởng tượng, trong một văn bản tương đối ngắn.
Nó có chưa đến 1.000 chữ viết tay. Nó vạch ra kế hoạch dành một phần rất lớn tài sản cá nhân của ông, thực tế là phần lớn gia sản của ông, trị giá gần một phần tư tỷ đô la theo thời giá hiện nay, và ông muốn dành chúng cho chuỗi giải thưởng này. Những giải thưởng này dành cho những người, trong năm trước đó, đã mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.
Ban đầu các giải thưởng gồm năm giải. Ba giải đầu tiên dành cho những khám phá hoặc phát minh vĩ đại nhất trong lĩnh vực y học, hóa học hoặc vật lý. Giải thứ tư là một giải riêng trong lĩnh vực văn học, dành cho tác phẩm xuất sắc nhất. Và giải cuối cùng được trao cho người đã làm được nhiều nhất, hay tốt nhất, cho tình hữu nghị giữa các quốc gia và cho việc bãi bỏ hoặc cắt giảm quân đội thường trực. Và năm 1968, giải thứ sáu được bổ sung trong lĩnh vực kinh tế học. Vậy dù chi trả nhiều giải thưởng mỗi năm, mỗi giải có giá trị hiện tại là 1,1 triệu, tức là mỗi người nhận một trong những giải này được 1,1 triệu đô la Mỹ, thì quỹ hoạt động, bất chấp điều đó, đã tăng lên 570 triệu đô la Mỹ và được dùng để ghi nhận một số thành tựu vĩ đại nhất của nhân loại.
Vậy người đàn ông đó tên là Alfred Nobel. Ngày nay khi nghĩ đến Nobel, các bạn không nghĩ đến thuốc nổ. Thực tế là hầu hết mọi người thậm chí còn không biết ông đã phát minh ra thuốc nổ dynamite, nhưng tuyệt đại đa số mọi người đều biết đến các giải Nobel, bao gồm Giải Nobel Hòa bình, một trong những giải thưởng đó.
Và như vậy ông đã đi từ chỗ có một “Di sản vô tình”, di sản của việc tạo ra một thứ được dùng cho mục đích tốt nhưng cũng được dùng để làm hại con người, đến quyết định rằng ông muốn có một “Di sản có chủ đích”. Tôi kể cho các bạn câu chuyện này để cho thấy rằng dù các bạn đang ở đâu trên hành trình của mình, dù hiện tại những người xung quanh nhìn nhận các bạn thế nào, các bạn vẫn có khả năng và cơ hội để tạo ra di sản mà mình mong muốn. Ông đã làm điều này ở tuổi 60.
Khái niệm di sản thường gắn liền với những ý niệm về sự giàu có hay tác động lịch sử. Nó mang tính triết học sâu sắc, và trong cuốn Infinite Legacy, chúng tôi diễn giải lại lời của Jean-Paul Sartre. Có lẽ tôi đã nhắc đến điều này trong tập podcast trước của tôi về di sản. Chúng tôi diễn giải lại lời của Jean-Paul Sartre, một nhân vật lừng lẫy trong triết học hiện sinh, và ông đã đưa ra một góc nhìn đầy sức thuyết phục về di sản qua một nhận xét sâu sắc trong vở kịch Không lối thoát. Ông nói: “Người ta luôn chết quá sớm hoặc quá muộn, nhưng cuộc đời họ vẫn trọn vẹn vào khoảnh khắc đó, với một đường kẻ gọn gàng bên dưới, sẵn sàng để tổng kết.” Các bạn chính là những việc làm của mình trong cuộc đời, và chẳng hơn gì nhiều.
Chính những đóng góp của các bạn trong cuộc đời mới tạo nên sự khác biệt. Tôi đã nói rất nhiều trong các tập podcast của mình về việc tất cả chúng ta đều có những người nằm trong câu chuyện của mình. Một người đã tạo nên sự khác biệt trong cuộc đời chúng ta, nhưng di sản thực sự để lại là: Các bạn đang có mặt trong câu chuyện của ai? Các bạn đã thay đổi cuộc đời của ai? Các bạn đã giúp đỡ ai trên thế giới này? Và trong suốt cuộc đời mình, tất cả chúng ta đều có cơ hội tạo ra hoặc một “Di sản vô tình”, hoặc một “Di sản có chủ đích”.
Nobel nhận ra rằng ông sắp để lại một Di sản vô tình, một di sản mà ông không mong muốn. Vì vậy thay vào đó, ông quyết tâm để lại một di sản có chủ đích. Đó là di sản mà tất cả chúng ta đều biết đến ngày nay. Chúng ta có thể không có khối tài sản như Nobel để làm di sản, tuy nhiên, tất cả chúng ta đều có khả năng biến di sản của chính mình thành có chủ đích. Di sản thực sự không nằm ở sự thành công trong những nỗ lực của chúng ta, mà ở tác động chúng ta đã tạo ra cho người khác. Và tôi muốn nói, hãy để lại một Di sản có chủ đích trên thế giới bằng cách tạo ra tác động tích cực trong cuộc sống của người khác, trước khi đường kẻ được vạch gọn gàng bên dưới cuộc đời các bạn, sẵn sàng để tổng kết.
Priscilla: Thật tuyệt vời.
Ivan: Và đó là thông điệp của tôi hôm nay. Nếu ai quan tâm, đó là một trong những câu chuyện mở đầu của cuốn sách Infinite Legacy: Bảy nguyên tắc tạo ra tác động lâu dài bằng chính cuộc đời bạn. Và một lần nữa, các bạn không cần phải giàu có mới để lại được một di sản lâu dài. Bố mẹ tôi không có tiền. Bố tôi là một công nhân lao động chân tay. Mẹ tôi có những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng và là một người mẹ ở nhà nội trợ. Nhưng mẹ tôi đã dạy tôi… bất kỳ kỹ năng giao tiếp với con người nào tôi có, tôi đều học được từ mẹ, không phải từ bố. Nhưng tôi học được đạo đức làm việc từ bố; tôi học được đạo đức làm việc từ bố tôi. Và họ đã để lại một di sản ở chỗ tôi học được cách làm việc chăm chỉ, tôi học được cách kết nối với mọi người, và tôi đã có thể xây dựng một tổ chức giờ đây có mặt ở hơn 70 quốc gia trên khắp thế giới. Và đó là di sản mà họ để lại, với viên sỏi họ thả xuống nước và những gợn sóng lan ra từ đó. Vì vậy hãy để lại một Di sản có chủ đích. Hãy bắt đầu suy nghĩ về những gì các bạn đang làm để giúp đỡ người khác trong cuộc sống của họ.
Priscilla: Trời ơi, đó là một thông điệp mạnh mẽ. Thật sự. Tôi rất trân trọng điều đó. Tôi sẽ phải mua cuốn sách của anh mới được.
Ivan: Vâng, xin mời chị. (cười)
Priscilla: (cười)
Ivan: Nó thực sự khiến tôi suy nghĩ, bởi vì, các bạn biết đấy, tóc tôi càng bạc thì mọi người càng hỏi tôi, các bạn biết đấy, di sản của anh là gì? Và câu trả lời của tôi có lẽ là một trong những câu trả lời ngắn nhất mà tôi đưa ra cho các câu hỏi trên sân khấu, đó là: “Cuộc đời bạn chính là di sản của bạn.” Và tôi bắt đầu suy nghĩ về điều đó. À, các bạn biết đấy, tôi cần giải thích điều đó thêm một chút. Nó có nghĩa là gì? Và câu chuyện về Nobel này thực sự đã làm rõ điều đó cho tôi. Các bạn nên muốn để lại một Di sản có chủ đích, chứ không phải một di sản vô tình.
Priscilla: Ừm. Tuyệt vời.
Ivan: Vâng.
Priscilla: Được rồi, Ivan, thật là tuyệt vời.
Ivan: Cảm ơn chị.
Priscilla: Podcast này được tài trợ bởi www.misneraudioprograms.com. Những chương trình audio này sẽ mang đến cho các bạn công cụ và nguồn cảm hứng để nâng cao mạnh mẽ trải nghiệm BNI của mình. Vì vậy hãy xem những tài liệu tuyệt vời dành cho các bạn tại www.misneraudioprograms.com và sử dụng mã khuyến mãi IVAN50 để được giảm 50% cho tất cả sản phẩm [mã này chỉ có hiệu lực trong thời gian giới hạn]. Toàn bộ số tiền thu được sẽ được chuyển đến BNI Foundation.
Cảm ơn các bạn rất nhiều vì đã lắng nghe. Tôi là Priscilla Rice, và chúng tôi mong được gặp lại các bạn vào tuần sau trong một tập thú vị khác của BNI Podcast chính thức.
Cảm ơn các bạn rất nhiều vì đã lắng nghe. Tôi là Priscilla Rice, và chúng tôi mong được gặp lại các bạn vào tuần sau trong một tập thú vị khác của BNI Podcast chính thức.
Bản gốc tiếng Anh: Episode 895: Intentional Legacy – The Official BNI Podcast